Ажилтны оролцоо, сайн сайхан байдал, соёлд хөрөнгө оруулж байгаа ч яагаад бизнесийн бодит үр дүн тэр бүр өөрчлөгдөхгүй байна вэ?

Байгууллагын соёл чухал. Гэхдээ соёл дангаараа хангалтгүй. Бодит, тогтвортой гүйцэтгэл гэдэг нь хүмүүс, манлайлал, итгэлцэл, хэрэгжилтийн тогтолцоо хоорондоо зөв уялдсан үед л бий болдог.

Human Performance: Байгууллагын амжилтыг өөр өнцгөөс харах нь

Сүүлийн жилүүдэд дэлхийн олон байгууллага ажилтны оролцоо (engagement), сайн сайхан байдал (well-being), байгууллагын соёлд илүү их анхаарал хандуулах болсон.

Ажилтны оролцооны судалгаа тогтмол авч, сайн сайхан байдлыг дэмжсэн хөтөлбөр хэрэгжүүлж, удирдлагын сургалт зохион байгуулж, багийн уур амьсгалыг сайжруулахад хөрөнгө, цаг зарцуулах болсон нь байгууллагын бодлого, стратегийн салшгүй хэсэг болжээ.

Гэхдээ бодит байдал дээр өөр нэг дүр зураг харагдаж байна.

Ажилтны оролцоо нэмэгдэж байна. Соёлын талаар илүү их ярьж байна. Сайн сайхан байдлыг дэмжих санаачилга ч өсөж байна. Харин үүний хажуугаар байгууллагын бодит гүйцэтгэл, хэрэгжилтийн хурд, бизнесийн үр дүн тэр бүр хүссэн түвшинд өөрчлөгдөхгүй байх тохиолдол цөөнгүй хэвээр байна.

Олон улсын түвшинд энэ үзэгдлийг гүйцэтгэлийн парадокс гэж нэрлэдэг. Өөрөөр хэлбэл, байгууллага хүмүүсдээ анхаарч байгаа ч энэ анхаарал нь бизнесийн бодит үр дүнд бүрэн хөрвөхгүй байх нөхцөл юм.

Гүйцэтгэлийн парадокс гэж юу вэ?

Энэ зөрүүг дараах нийтлэг нөхцөлөөс тодорхой харж болно.

• Ажилтны оролцоог хэмждэг ч гүйцэтгэл бодитоор сайжрахгүй байх
• Сайн сайхан байдлыг дэмжихэд хөрөнгө оруулдаг ч байгууллагын хэрэгжүүлэх чадвар төдийлөн өөрчлөгдөхгүй байх
• Соёлын олон санаачилга гардаг ч бизнесийн үр дүн мэдэгдэхүйц өсөхгүй байх

Энэ бол өнөөдрийн байгууллагуудад түгээмэл тулгарч буй бодит сорилт. Тиймээс гүйцэтгэлийг зөвхөн уур амьсгал, сэтгэл ханамж, соёлын санаачилгаар тайлбарлахад хүрэлцэхгүй болсон. Илүү өргөн хүрээнд, илүү системтэй харах шаардлага гарч ирж байна.

Иймээс орчин үеийн байгууллагын судалгаанд хүний гүйцэтгэл гэсэн ойлголт улам хүчтэй гарч ирж байна.

Хүний гүйцэтгэл (Human Performance): гэж юу вэ?

Хүний гүйцэтгэл гэдэг нь ажилтны эрүүл мэнд, байгууллагын соёл, удирдлагын манлайлал, ажлын зохион байгуулалт, гүйцэтгэлийн удирдлагыг тус тусад нь авч үзэх биш, харин нэг бүхэл тогтолцоо гэж харах хандлага юм.

Энд гол санаа нь энгийн.

Байгууллагын өндөр гүйцэтгэл зөвхөн сайн соёлоос, эсвэл зөвхөн ажилтны өндөр оролцооноос бий болдоггүй. Харин хэд хэдэн чухал хүчин зүйл хоорондоо зөв уялдаж байж бодит үр дүн гардаг.

Тухайлбал:

• Хүмүүсийн эрүүл мэнд, эрч хүч
• Ажилтны оролцоо, ажлын утга учир
• Удирдлагын манлайллын чанар
• Байгууллагын соёл, дотоод итгэлцэл
• Ажлын хэрэгжилтийн тогтолцоо

Эдгээр нь тус тусдаа чухал. Гэхдээ хамгийн чухал нь хоорондын уялдаа. Тэр уялдаа зөв суусан үед л байгууллага тогтвортой өндөр гүйцэтгэл бий болгодог.

Соёл бол чухал хүчин зүйл. Гэхдээ соёл дангаараа үр дүн бүтээдэггүй. Соёл, манлайлал, хүний эрч хүч, ажлын тогтолцоо нийлж байж гүйцэтгэл бий болдог.

Яагаад байгууллагын соёл дангаараа хангалтгүй вэ?

Өнөөдөр олон байгууллага соёлын ач холбогдлыг ойлгож эхэлсэн. Гэхдээ ойлгох нэг хэрэг, үр дүн болгох өөр хэрэг. Практикт дараах алдаа хамгийн түгээмэл ажиглагддаг.

1. Соёлыг уриа түвшинд үлдээх

Үнэт зүйлсээ тодорхойлох, уриа гаргах, соёлын өдөрлөг зохион байгуулах нь хэрэгтэй. Гэхдээ энэ бүхэн удирдлагын шийдвэр, гүйцэтгэлийн үнэлгээ, урамшууллын тогтолцоо, өдөр тутмын ажлын хэв маягтай холбогдохгүй бол бодит өөрчлөлт авчрахгүй.

Соёл яригдах биш, ажиллах ёстой.

2. Оролцоог хэмждэг ч гүйцэтгэлтэй холбож чаддаггүй

Ажилтны оролцооны судалгаа өндөр гарч болно. Гэхдээ тэр нь дангаараа байгууллага сайн ажиллаж байна гэсэн үг биш.

Учир нь дараах асуудлууд зэрэгцэн байж болно.

• Шийдвэр гаргалт удаан
• Багуудын уялдаа сул
• Бариуцлага тодорхой бус
• Ажлын хэрэгжилт гацаатай

Ийм нөхцөлд оролцоо байгаа ч үр дүн гарахгүй. Өөрөөр хэлбэл, хүмүүс хүсэлтэй байж болно, харин тогтолцоо нь ажиллахгүй байж болно.

3. Сайн сайхан байдлыг зөвхөн халамж гэж ойлгох

Сайн сайхан байдал гэдэг нь зүгээр нэг амралт, хөнгөлөлт, урамшууллын асуудал биш. Энэ бол ажилтны эрч хүч, төвлөрөл, ажлын ачаалал, сэтгэлзүйн аюулгүй байдал, ажлын орчны чанартай холбоотой илүү суурь асуудал юм.

Өөрөөр хэлбэл, хүмүүсээ тайвшруулах тухай биш, хүмүүсээ тогтвортой сайн ажиллах нөхцөлөөр хангах тухай ойлголт юм.

4. Манлайлал ба гүйцэтгэлийн тогтолцоо хоорондоо зөрөх

Зарим байгууллага удирдлагын сургалт сайн хийдэг ч бодит амьдрал дээр удирдлагын зан төлөв тэр бүр өөрчлөгддөггүй. Нөгөө талд гүйцэтгэлийн хэмжүүр, шалгуур байдаг ч хүмүүсээ хөгжүүлэх, дэмжих манлайллын соёл сул байх нь түгээмэл.

Ингэхээр нэг талдаа шаардлага байна, нөгөө талдаа дэмжлэг дутна. Энэ зөрүү удаан үргэлжилбэл гүйцэтгэлд шууд сөргөөр нөлөөлнө.

Хүний гүйцэтгэлийн (Human Performance) тогтолцооны үндсэн таван тулгуур

Хүний гүйцэтгэлийг ойлгоход дараах таван тулгуур хамгийн чухал.

1. Эрүүл мэнд ба эрч хүч

Хүн урт хугацаанд сайн ажиллахын тулд зөвхөн чадвартай байх хангалтгүй. Эрч хүчтэй, тогтвортой, сэтгэлзүйн хувьд тэнцвэртэй байх шаардлагатай. Энэ бол өндөр гүйцэтгэлийн суурь юм.

2. Оролцоо ба ажлын утга учир

Ажилтан хийж буй ажлаа утгатай гэж мэдэрч, байгууллагын зорилготой өөрийгөө холбож чадсан үед жинхэнэ оролцоо бий болдог. Ийм оролцоо нь зөвхөн сэтгэл ханамж биш, бодит хувь нэмэр болж хувирдаг.

3. Манлайллын тогтолцоо

Жинхэнэ манлайлал гэдэг нь хянах тухай биш. Харин хүмүүсийн чадавхыг нээх, зөв чиглүүлэх, саадыг арилгах, хариуцлагыг тодорхой болгох тухай юм.

4. Байгууллагын соёл

Итгэлцэл, хамтын ажиллагаа, харилцааны чанар, суралцах хандлага зэрэг нь байгууллагын өдөр тутмын ажлын уур амьсгал төдийгүй бодит гүйцэтгэлд шууд нөлөөлдөг.

5. Ажлын хэрэгжүүлэх тогтолцоо

Сайн санаа, зөв стратеги байлаа гээд хангалтгүй. Түүнийг бодит үр дүнд хүргэхийн тулд зорилго тодорхой, хэмжүүр ойлгомжтой, хариуцлага эзэнтэй, хэрэгжилт сахилга баттай байх ёстой.

Гүйцэтгэлийн шинэ логик

Хүний гүйцэтгэлийн цаад логик нь үнэндээ ойлгомжтой.

Эрүүл, эрч хүчтэй хүмүүс

• Утга учиртай оролцоо
• Дэмждэг манлайлал
• Итгэлцэлтэй соёл
• Үр ашигтай хэрэгжүүлэх тогтолцоо |  Тогтвортой өндөр гүйцэтгэл

Өөрөөр хэлбэл, байгууллага зөвхөн хүмүүсээ идэвхжүүлэхэд анхаарах биш, хүмүүс өндөр үр дүн гаргах боломжтой орчин, тогтолцоог давхар бүрдүүлэх ёстой.

Хүний нөөцийн үүрэг хэрхэн өөрчлөгдөж байна вэ?

Эндээс хүний нөөцийн үүрэг өөр түвшинд гарч ирж байна.

Хүний нөөц өнөөдөр зөвхөн дэмжих чиг үүрэгтэй нэгж байхаа больж, байгууллагын гүйцэтгэлийг хөдөлгөх стратегийн чухал хүч болж байна. Сайн хүний нөөц гэдэг нь зөвхөн бодлого, журам боловсруулдаг биш, байгууллагын амжилт хэрхэн бий болдгийг системийн түвшинд ойлгож ажилладаг байх ёстой.

Орчин үеийн хүний нөөцийн анхаарах гол гурван чиглэл нь:

• Хүмүүсийн эрч хүч, оролцоог дэмжих
• Манлайлал, байгууллагын соёлыг хөгжүүлэх
• Гүйцэтгэлийг дэмжих ажлын тогтолцоог сайжруулах

Энэ гурвыг нэгтгэн харж, нэг логикоор удирдаж чадсан байгууллага л урт хугацаанд өндөр гүйцэтгэлтэй байж чадна.

 Зөвхөн соёл хангалттай бус, уялдаа л үр дүн бүтээнэ

Байгууллагын амжилт зөвхөн стратеги, технологи, хөрөнгө оруулалтаар хэмжигдэхээ больсон. Ирээдүйн өрсөлдөх чадвар нь хүмүүсийн чадамж, эрч хүч, манлайлал, соёл, ажлын хэрэгжилтийн тогтолцоог хооронд нь зөв уялдуулж чаддаг байгууллагад төвлөрнө.

Тиймээс байгууллагын соёлыг сайжруулах нь өөрөө хангалттай биш. Соёл, манлайлал, эрч хүч, гүйцэтгэлийн тогтолцоог нэг цэгт авчирч чадсан үед л байгууллага бодит, тогтвортой амжилт бүтээнэ.

Энэ утгаараа хүний гүйцэтгэлийн хандлага бол зүгээр нэг шинэ нэр томьёо биш. Харин байгууллагын амжилтыг илүү бодитоор, илүү системтэй харах шинэ суурь юм.

---

Салбарын анхдагч | Мэргэжлийн мэргэшсэн | Хамгийн өргөн гадаад харилцаатай | Монголын Хүний Нөөцийн Институт | 7000-1075 | 8000-1075 | 9000-1075

ХАРИЛЦАГЧИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ АЛБА: ЭНД ДАРЖ ШУУД  холбогдох боломжтой