Ажлын байрны шинжилгээ гэдэг нь тухайн албан тушаалтай холбоотой бүх мэдээллийг системтэйгээр цуглуулж, задлан шинжилж, ажлын агуулга, шаардлага, гүйцэтгэлийн стандартуудыг тодорхойлох үйл явц юм.

Энэхүү шинжилгээний үр дүнд:

• Ажлын байрны тодорхойлолт (Job Description)
• Ажлын байранд тавигдах шаардлага (Job Specification)

боловсруулагддаг.

Яагаад чухал вэ?

Ажлын байрны шинжилгээ нь хүний нөөцийн менежментийн суурь функц бөгөөд дараах бүх үйл ажиллагаанд үндэс болдог:

• Ажилтан сонгон шалгаруулалт
• Гүйцэтгэлийн үнэлгээ
• Сургалт, хөгжил
• Цалин урамшууллын тогтолцоо
• Байгууллагын бүтэц, зохион байгуулалт

 Өөрөөр хэлбэл: “Зөв хүнийг зөв ажилд” байрлуулах шийдвэрийн гол баримт бичиг юм.

Ажлын байрны бүтэц (Job Structure)

Ажлын байрыг дараах түвшнүүдээр ойлгож болно:

• Ажилбар (Task): Хамгийн энгийн үйлдэл (ж/нь: бичих, зөөх, шалгах)
• Элемент (Element): Хэд хэдэн ажилбарын нийлбэр (ж/нь: боловсруулах, хүргэх)
• Зорилт (Duty): Ажлыг гүйцэтгэхэд шаардлагатай элементүүдийн багц
• Үүрэг (Responsibility): Холбоотой зорилтуудын нийлбэр
• Албан тушаал (Position): Нэг ажилтанд ноогдох үүрэг, хариуцлага
• Ажлын байр (Job): Ижил төстэй үүрэгтэй албан тушаалуудын бүлэг
• Мэргэжил (Occupation): Ижил төрлийн ажлын байрны өргөн хүрээ

 Ажлын байрны шинжилгээ хийх аргууд

1. Ажиглалт (Observation)

• Шууд ажлын үйл явцыг ажиглах
• Ажил гүйцэтгэх хугацаа
• Орчин, нөхцөл
• Ашиглаж буй багаж, технологи

2. Ярилцлага (Interview)

• Стандартчилсан
• Чөлөөт хэлбэр

Ажилтан болон удирдлагатай ярилцлага хийж бодит мэдээлэл авна

3. Асуулга (Questionnaire)

• Бүтэцтэй ярилцлаг ба мэдээлэл цуглуулах
• Олон ажлын байрыг зэрэг судлахад үр дүнтэй

Шинжилгээний гол чиглэлүүд

1. Хөдөлмөрийн судалгаа (Motion Study)

• Ямар ажилбарууд зайлшгүй хийгдэж байна вэ?
• Илүү үр ашигтай зохион байгуулалт боломжтой юу?

2. Цагийн судалгаа (Time Study)

• Аль үйлдэл хэдий хугацаанд хийгдэж байна вэ?
• Дундаж гүйцэтгэлийн стандарт ямар байна вэ?

Ажлын байрны тодорхойлолт (Job Description)

Ажлын байрны тодорхойлолт нь дараах 3 үндсэн хэсэгтэй:

1.Ерөнхий мэдээлэл

• Байгууллагын нэр
• Салбар нэгж
• Албан тушаалын нэр
• Зэрэглэл, код
• Шууд харьяалал
• Орлон гүйцэтгэх ажилтан
• Боловсруулсан огноо
• Хариуцсан ажилтан

2. Үүрэг, хариуцлага

• Үндсэн зорилго (Key Purpose)
• Гол үүрэг, үйл ажиллагаа
• Эрх мэдлийн хүрээ
• Хариуцлагын нөхцөл
• Хамтран ажиллах нэгжүүд

3. Тавигдах шаардлага

• Боловсрол, мэргэжил
• Туршлага
• Ур чадвар
• Хандлага, зан төлөв
• Ажлын онцлог шаардлага

Чухал анхаарах зүйл

• Бодит ажилд суурилсан байх
• Тогтмол шинэчлэгддэг байх
• Гүйцэтгэлтэй уялдсан байх

Мөн:

• Баталгаажуулсан гарын үсэг
• Огноо
• Шинэчилсэн бүртгэл заавал багтсан байна.

Ажлын байрны шинжилгээ ба тодорхойлолт нь:

Байгууллагын гүйцэтгэлийг удирдах хамгийн суурь системийн элемент юм.

Зөв боловсруулсан тодорхойлолт нь:

• Зөв хүнийг сонгох
• Гүйцэтгэлийг хэмжих
• Байгууллагыг системтэй хөгжүүлэх боломжийг бүрдүүлдэг.

Салбарын анхдагч | Мэргэжлийн мэргэшсэн | Хамгийн өргөн гадаад харилцаатай | Монголын Хүний Нөөцийн Институт | 7000-1075 | 8000-1075 | 9000-1075